Σφεντύλι

Σφεντύλι: Το χωριό που «βουλιάζει» στο φράγμα του Αποσελέμη

Το Σφεντύλι, που βρίσκεται στο 37ο χιλιόμετρο της επαρχιακής οδού Ηρακλείου-Λασιθίου, είναι ένα χωριό με μια μοναδική ιδιαιτερότητα: τα τελευταία χρόνια «βουλιάζει» στα νερά του φράγματος Αποσελέμη. Το φράγμα κατασκευάστηκε για να καλύψει τις ανάγκες ύδρευσης και άρδευσης της βόρειας ακτής της ανατολικής Κρήτης, όμως η αυξομείωση της στάθμης του νερού έχει ως αποτέλεσμα το χωριό να αναδύεται και να κατακλύζεται ανάλογα με την ανομβρία.

Ιστορική Αναδρομή και Ονομασία

Η ιστορία του οικισμού ξεκινά πολλούς αιώνες πριν, ενώ η πρώτη γραπτή μαρτυρία χρονολογείται από το 1577 (κατάλογος Fr. Barozzi). Στοιχεία για την ιστορική διαδρομή του περιλαμβάνουν:

• Ονομασία: Το όνομα «Σφεντύλι» είναι ανθρωπωνυμικό και προέρχεται από το κρητικό επώνυμο «Σφενδήλος», που πιθανότατα ήταν το όνομα του πρώτου οικιστή.
• Διοικητική εξέλιξη: Κατά τη Βενετοκρατία (από το 1248) υπήρξε φέουδο της λατινικής επισκοπής Χερσονήσου. Στην απογραφή του 1583 καταγράφηκαν 78 κάτοικοι, ενώ στην τουρκική απογραφή του 1671 αναφέρονται 9 χριστιανικές οικογένειες.
• Αρχαιολογικά ευρήματα: Πρόσφατα, η αρχαιολόγος Αθανασία Κάντα ανακάλυψε στην περιοχή 65 σκελετούς, οι οποίοι πιθανολογείται ότι προέρχονται από μινωικό νεκροταφείο.

Η Σημερινή Κατάσταση

Παρόλο που οι κάτοικοι του Σφεντυλίου έχουν αποζημιωθεί από το κράτος για τις περιουσίες τους που θυσιάστηκαν για το φράγμα, πολλοί αρνούνται να εγκαταλείψουν τον τόπο τους. Υποστηρίζουν ότι η πολιτεία θα έπρεπε να είχε μεριμνήσει για τη μετεγκατάσταση ολόκληρου του οικισμού σε άλλη περιοχή, διατηρώντας έτσι τη συνοχή της κοινότητας, κάτι που τελικά δεν πραγματοποιήθηκε.

Στοιχεία για τον Επισκέπτη

• Υψόμετρο: 210 μέτρα.
• Φαινόμενο: Σε περιόδους παρατεταμένης ανομβρίας, όταν η στάθμη του νερού υποχωρεί, το χωριό αποκαλύπτεται ξανά, προσφέροντας ένα σπάνιο και εντυπωσιακό θέαμα.