Ετία

Ετία Λασιθίου: Το εγκαταλελειμμένο μεσαιωνικό χωριό

Η Ετία, χτισμένη σε υψόμετρο 510 μέτρων κοντά στις Λιθίνες και τον Ζήρο, υπήρξε κατά τη βενετική περίοδο ένας από τους μεγαλύτερους και σημαντικότερους οικισμούς της Κρήτης. Σήμερα, το χωριό είναι ακατοίκητο και τα περισσότερα κτίσματά του αποτελούν ερείπια, έχοντας ωστόσο χαρακτηριστεί ως παραδοσιακός οικισμός.

Ιστορική Αναδρομή

Η παρουσία ναών με τοιχογραφίες (Αγία Αικατερίνη, Άγιος Ιωάννης) υποδηλώνει ότι το χωριό κατοικούνταν ήδη από τη βυζαντινή εποχή.

• Ενετοκρατία: Το εύφορο έδαφος οδήγησε σε μεγάλη ανάπτυξη. Το 1583, στην απογραφή του Καστροφύλακα, το χωριό εμφανίζεται με 564 κατοίκους.
• Τουρκοκρατία: Μετά την αποχώρηση των Βενετών, το χωριό πέρασε σε τουρκικά χέρια, με την έπαυλη Ντεμέτζο να μετατρέπεται σε κατοικία προκρίτων (Σεράγι). Το 1828, κατά την πολιορκία των επαναστατών, το κτίριο υπέστη σοβαρές ζημιές και κατέρρευσε ο δεύτερος όροφος.
• Σταδιακή παρακμή: Στην απογραφή του 1900, ο πληθυσμός είχε μειωθεί στους 8 κατοίκους, ενώ σήμερα το χωριό είναι εγκαταλελειμμένο.

Η Έπαυλη Ντεμέτζο (De Mezzo)

Το σημαντικότερο μνημείο του χωριού είναι η ενετική έπαυλη του άρχοντα Πιέτρο Dei Mezzo, που χτίστηκε στα τέλη του 15ου αιώνα. Αποτελεί ένα από τα πιο ενδιαφέροντα δείγματα βενετσιάνικης αρχιτεκτονικής στην Κρήτη:

• Αρχικά ήταν τριώροφο κτίριο, περιτειχισμένο, με πλούσιο διάκοσμο και το οικοσημο της οικογένειας.
• Σήμερα σώζεται μόνο το ισόγειο.
• Στην ανατολική πλευρά υπάρχει κρήνη κατασκευασμένη το 1701 από τον επίσκοπο Τριβιζά Μελέτιο.

Στοιχεία Τοποθεσίας

• Δήμος: Σητείας (Νομός Λασιθίου).
• GPS: 35.07767, 26.07436.